Diagnostyka i badania nowotworów
Im wcześniej nowotwór zostanie odkryty i im szybciej rozpocznie się jego leczenie, tym większa szansa na całkowite wyleczenie chorego. Niektóre nowotwory, np. rak skóry, sutka, jąder, prostaty, odbytnicy czy rak śluzówki jamy ustnej, mogą zostać wykryte dzięki stosowanemu przez pacjentów samobadaniu lub dzięki innym badaniom przesiewowym przeprowadzanym zapobiegawczo na długo przed pojawieniem się pierwszych niepokojących objawów raka. Niestety, znaczna większość nowotworów wykrywana jest dopiero wtedy, gdy u chorego można wyczuć rozwijający się guz lub wystąpią innego typu objawy związane z jego wzrostem. W wyjątkowych sytuacjach nowotwory wykrywane są przypadkowo, najczęściej w czasie badań diagnostycznych koniecznych do rozpoznania lub leczenia innych chorób. Postępowanie diagnostyczne rozpoczyna się od zebrania szczegółowego wywiadu chorobowego oraz przeprowadzenia dokładnego badania fizykalnego pacjenta. Badania dodatkowe obejmują testy laboratoryjne, w których najczęściej ocenia się morfologię i parametry biochemiczne w krwi obwodowej oraz wyniki badania ogólnego moczu i kału. Często już na tym etapie można wykryć nieprawidłowości wskazujące na rozwój nowotworu. W razie podejrzenia konkretnego nowotworu nie-zwykle pomocne są badania obrazowe, takie jak badania radiologiczne (RTG), tomografia komputerowa (CT) czy metoda jądrowego rezonansu magnetycznego (NMR), ultrasonografia (USC) lub badania fiberoskopowe (endoskopia). Ułatwiają one dokładne zlokalizowanie guza oraz określenie zaawansowania procesu nowotworowego, a także pomagają w wykryciu ewentualnych przerzutów. W celu potwierdzenia rozpoznania klinicznego oraz dokładnej oceny rodzaju guza konieczna jest biopsja. W czasie biopsji pobiera się wycinek lub zasysa zawartość guza, aby następnie poddać je badaniu histopatologicznemu pod mikroskopem. Do zadań histopatologa należy poszukiwanie w bioptacie komórek nowotworowych oraz ocena rodzaju guza i stopnia jego złośliwości.